Wspólnota Europejska systematycznie podnosi wymagania w zakresie ograniczania emisji metanu – gazu, który w porównaniu z dwutlenkiem węgla wykazuje znacznie większy wpływ na efekt cieplarniany. Podstawowym instrumentem prawnym regulującym tę kwestię jest Rozporządzenie (UE) 2024/1787, potocznie nazywane rozporządzeniem metanowym. Jego zakres obejmuje branżę naftową, gazową oraz węglową, a także procesy produkcyjne, przetwórcze, składowanie, transport i sprowadzanie surowców na teren Unii.
Wraz z nadejściem 2026 roku regulacja przeszła z fazy przygotowawczej do etapu rzeczywistego stosowania. Czas na dostosowanie się minął latem 2025 r., a podmioty gospodarcze stoją teraz przed konkretnymi terminami i obowiązkami.
Początek praktycznego stosowania przepisów
Począwszy od sierpnia 2025 r. podmioty eksploatujące instalacje podlegające tym przepisom są zobligowane do systematycznego monitorowania, sprawozdawczości i weryfikacji emisji metanu (MRV), a także do realizacji programów LDAR (Leak Detection and Repair) – polegających na planowym wykrywaniu i eliminowaniu nieszczelności.
Regulacja ustanowiła spójne, obligatoryjne reguły obowiązujące na terenie całej Wspólnoty, dotyczące między innymi:
- konieczności rozpoznawania i określania wielkości emisji metanu,
- cyklicznych przeglądów obiektów i urządzeń,
- minimalizacji standardowego spalania gazów na pochodniach oraz uwalniania ich do atmosfery,
- niezależnej kontroli sprawozdań,
- mechanizmu nakładania kar administracyjnych.
LDAR – częstotliwość i sposoby kontroli
Programy LDAR stanowią jeden z fundamentów tej regulacji. Wbrew uproszczonym odczytaniom, przepisy nie wprowadzają jednego, zunifikowanego harmonogramu inspekcji.
Częstotliwość przeglądów uzależniona jest między innymi od:
- charakteru danej instalacji,
- kategorii kontrolowanych elementów,
- użytych materiałów konstrukcyjnych,
- wybranej techniki detekcji.
W rzeczywistości plany kontroli mogą przewidywać przeglądy:
- w cyklach trzymiesięcznych lub czteromiesięcznych (najostrzejsze wymogi),
- co pół roku lub dziewięć miesięcy,
- w dłuższych odstępach – w odniesieniu do komponentów o obniżonym ryzyku.
Istotne jest, że program LDAR musi być prowadzony w sposób udokumentowany, systematyczny i weryfikowalny.
Rozwiązania technologiczne ułatwiające zgodność
Wymogi stawiane przez regulację powodują, że konwencjonalne metody kontroli często nie spełniają oczekiwań. Rosnące znaczenie zyskują nowoczesne narzędzia, przede wszystkim:
- kamery do zobrazowania gazów OGI (Optical Gas Imaging) – umożliwiające sprawne lokalizowanie wycieków metanu i lotnych związków organicznych,
- detektory płomieniowo-jonizacyjne, np. TVA 2020, służące do dokładnego, ilościowego oznaczania emisji bezpośrednio przy źródle.
Zestawienie techniki obrazowania (wskazanie miejsca wycieku) z analizą ilościową (pomiar natężenia emisji) jest dziś uznawane za optymalną strategię w ramach LDAR i sprawozdawczości MRV.
Luty 2026 – ważny termin
Kolejną istotną datą jest 5 lutego 2026 r. Do tego dnia:
- Komisja Europejska powinna uruchomić unijną platformę przejrzystości w zakresie emisji metanu, gromadzącą dane sprawozdawcze,
- ma zostać wprowadzony mechanizm natychmiastowego reagowania na przypadki emisji o wyjątkowo dużej skali (tzw. super-emitting),
- operatorzy zarządzający aktywami przechodzą na bardziej szczegółowe raportowanie, obejmujące pomiary na poziomie poszczególnych źródeł emisji (source-level quantification),
- w pełni wchodzą w życie normy dotyczące konstrukcji i użytkowania urządzeń do spalania gazów (m.in. wymaganą skuteczność redukcji metanu na poziomie 99%).
Dla licznych podmiotów gospodarczych wiąże się to z potrzebą dalszego podnoszenia jakości systemów pomiarowych i sprawozdawczych.
Sprowadzanie gazu i ropy – uszczegółowienia praktyczne
Regulacja metanowa dotyczy również importu paliw kopalnych na teren Unii, co jest jednym z najtrudniejszych i najbardziej delikatnych aspektów tych przepisów.
W 2025 r. Komisja Europejska opublikowała zestaw odpowiedzi (Q&A), w których sprecyzowano między innymi:
- zasady ustalania okresów sprawozdawczych w pierwszych raportach,
- możliwość objęcia pierwszym sprawozdaniem okresu liczącego się od momentu wejścia w życie obowiązków,
- wymaganą kompletność danych za rok 2025 w kolejnych raportach (składanych w 2026 r.),
- opcję dobrowolnego poszerzenia zakresu sprawozdawczości w celu budowania wiarygodności.
Pod koniec 2025 r. ministrowie odpowiedzialni za energetykę w państwach członkowskich wyrazili również poparcie dla realistycznego wdrażania wymogów importowych, nie rezygnując przy tym z ambitnych celów ochrony klimatu.
Kary i egzekwowanie przepisów
Regulacja przewiduje surowe konsekwencje za naruszenia. W przypadku podmiotów prawnych kary pieniężne o charakterze administracyjnym mogą wynosić nawet 20% rocznych przychodów firmy.
Kraje członkowskie były zobowiązane do ustanowienia i zgłoszenia swoich systemów sankcji do sierpnia 2025 r. W następnych latach należy spodziewać się stopniowego zaostrzania kontroli i egzekucji.
Znaczenie regulacji dla przedsiębiorstw w 2026 roku
Z początkiem 2026 r. rozporządzenie metanowe przestało być jedynie zapowiedzią – stało się funkcjonującym instrumentem regulacyjnym, który realnie oddziałuje na codzienną działalność zakładów z sektora energetycznego i petrochemicznego.
Przedsiębiorstwa, które już teraz lokują środki w:
- profesjonalne programy wykrywania i usuwania nieszczelności (LDAR),
- wiarygodne układy pomiarowe,
- solidną sprawozdawczość w ramach systemu MRV,
- sprawdzone narzędzia do wykrywania i kwantyfikowania emisji,
uzyskują nie tylko zgodność z wymogami prawnymi, ale również korzyści operacyjne i wizerunkowe.
W czym możemy służyć pomocą
Pod adresem https://techemanalityka.pl/produkty/detekcja-emisji-niezorganizowanej-lzo-ldar/ znajdą Państwo ofertę technologiczną – obejmującą kamery OGI oraz analizatory TVA – która w praktyce wspiera firmy w realizacji obowiązków wynikających z rozporządzenia metanowego oraz w przygotowaniu do kolejnych faz jego wdrażania.