Przekazanie mieszkania dziecku jeszcze za życia czy pozostawienie go w spadku? Darowizna pieniędzy czy testament? Takie decyzje mają znaczenie nie tylko dla relacji rodzinnych. Od wybranego rozwiązania zależy moment przejścia własności, możliwość dalszego dysponowania majątkiem, formalności podatkowe, a niekiedy również późniejsze roszczenia o zachowek.
Darowizna wywołuje skutki za życia darczyńcy, natomiast dziedziczenie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Analiza sytuacji przed podjęciem decyzji dotyczącej majątku pozwala ograniczyć ryzyko sporu, szczególnie gdy w rodzinie jest kilku potencjalnych spadkobierców.
Darowizna i spadek różnią się przede wszystkim momentem przejęcia majątku
Jeżeli rodzice darują Państwu mieszkanie, własność zostaje przeniesiona jeszcze za ich życia, zgodnie z zawartą umową. Przy nieruchomości konieczny jest akt notarialny.
Spadek działa inaczej. Zgodnie z Kodeksem cywilnym spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa go w tym samym momencie. Późniejsze stwierdzenie nabycia spadku przez sąd albo akt poświadczenia dziedziczenia potwierdzają prawa spadkobiercy.
Osoba, która przekazała nieruchomość w darowiźnie, przestaje być jej właścicielem. Jeżeli natomiast sporządzi testament, nadal może korzystać ze swojego majątku, sprzedać go czy zmienić wcześniejsze rozporządzenia testamentowe.
Kancelaria Adwokacka Dominika Żołnowska-Łabuzek prowadzi sprawy z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego, w tym dotyczące majątku oraz związanych z nim sporów. Jeżeli planują Państwo darowiznę albo chcą uporządkować sytuację majątkową z myślą o przyszłym dziedziczeniu, analiza prawna przed dokonaniem czynności może pomóc dobrać rozwiązanie odpowiadające Państwa rzeczywistej sytuacji.
Darowizna może wrócić przy rozliczaniu zachowku
Jedna z najważniejszych różnic ujawnia się często dopiero po śmierci darczyńcy.
Wyobraźmy sobie, że rodzic ma dwoje dzieci, ale kilka lat przed śmiercią przekazuje jednemu z nich wartościową nieruchomość. Po jego śmierci okazuje się, że pozostały majątek ma niewielką wartość.
Nie można automatycznie założyć, że wcześniejsza darowizna nie ma już żadnego znaczenia.
Kodeks cywilny przewiduje doliczanie określonych darowizn do spadku przy obliczaniu zachowku. Przepisy zawierają przy tym wyjątki, między innymi dotyczące drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych oraz części darowizn dokonanych ponad dziesięć lat przed otwarciem spadku na rzecz osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku.
Darowizna otrzymana w małżeństwie nie musi być wspólna
Jeżeli otrzymują Państwo darowiznę podczas małżeństwa, nie oznacza to automatycznie, że przekazany składnik stanie się majątkiem wspólnym obojga małżonków. Podobna zasada dotyczy spadków. Ma to znaczenie choćby wtedy, gdy rodzice chcą przekazać mieszkanie wyłącznie swojemu dziecku pozostającemu w małżeństwie.
Sytuacja komplikuje się, gdy później środki pochodzące z darowizny zostają przeznaczone na wspólny dom albo małżonkowie inwestują wspólne pieniądze w nieruchomość otrzymaną przez jednego z nich. Wtedy przy przyszłym podziale majątku mogą pojawić się dodatkowe rozliczenia.
Darowizna czy testament – co wybrać?
Nie istnieje rozwiązanie odpowiednie dla każdej rodziny. Przed podjęciem decyzji dobrze odpowiedzieć na kilka konkretnych pytań.
- Czy chcą Państwo przekazać własność już teraz, czy zachować kontrolę nad majątkiem do końca życia?
- Czy majątek ma otrzymać jedna osoba, czy kilku przyszłych spadkobierców?
- Czy przekazanie może wpłynąć na późniejsze roszczenia o zachowek?
- Czy obdarowany pozostaje w małżeństwie i istotne jest określenie, do którego majątku trafi dany składnik?
- Czy zostały sprawdzone warunki zwolnienia podatkowego i obowiązki zgłoszeniowe?
Dopiero odpowiedzi pozwalają ocenić konsekwencje obu rozwiązań.
Decyzję o przekazaniu majątku dobrze poprzedzić analizą prawną
Darowizna może pozwolić uporządkować kwestie własności jeszcze za życia. Testament pozostawia właścicielowi większą swobodę dysponowania majątkiem, a jego skutki aktualizują się po śmierci. W obu przypadkach trzeba jednak uwzględnić podatki, zachowek, sytuację rodzinną oraz rodzaj przekazywanego składnika.
Przy nieruchomościach lub majątku o znacznej wartości konsekwencje pochopnej decyzji mogą ujawnić się dopiero po latach. Dotyczy to zwłaszcza rodzin, w których istnieje kilku spadkobierców albo przekazywany majątek może później stać się przedmiotem rozliczeń między małżonkami.
Artykuł sponsorowany